Polen: Turken van de 21-ste eeuw in crisistijd

Het is nog maar een paar jaar terug dat onze politici de Polen verwelkomden om het zware en laagbetaalde seizoenswerk te doen in de kassen en op de aspergevelden. Alsof we niets geleerd hebben, verworden ze tot de nieuwe Turken: op elkaar gepakt onder de hoede van huisjesmelkers goed genoeg voor het zware werk. In de jaren zestig was er echter werk zat, nu is het crisis en zitten er al 7000 Polen in de bijstand waar ze na een jaar recht op hebben. De minister van Sociale Zaken, Kamp wil daarom de spelregels veranderen: recht op bijstand na vijf, in plaats van na één jaar.

Dit is een door Europa bepaalde regel, hetzelfde Europa dat de arbeidsmigratie van de Polen mogelijk maakt. Nederlanders die zich uit armoede en werkloosheid willen ontworstelen en elders in het land willen gaan werken hebben te maken met strikt Nederlandse regels en zijn kansloos: te hoge huizenprijzen, dito huren, onverkoopbare huizen, arbeidsonzekerheid, dalende lonen voor nieuwe werknemers. En de minister weet dat en wil mensen desondanks de kassen injagen of voor een baan laten verhuizen.

Opeenstapeling Nederlandse regels

De minister dreigt met strafkortingen op uitkeringen, hoewel hij als lid van opeenvolgende kabinetten in belangrijke mate mede verantwoordelijk is voor de opeenstapeling van regels waardoor het voor Nederlanders nauwelijks lucratief of mogelijk is om voor een baan te gaan verhuizen. Armoedeval

Nederlandse laagbetaalden
Er worden Polen binnengehaald, de pensioenleeftijd verhoogd, allemaal om de pensioenen betaalbaar te houden. Straks hebben we alle arbeidskracht nodig is het verhaal, Maar ondertussen zitten er honderdduizenden mensen thuis: in de WW, bijstand, ziektewet en arbeidsongeschiktheid. Tegelijk worden UWV en re-integratietrajecten wegbezuinigd: zoek maar een baan via Internet. Maar waarom zit een deel van die mensen thuis: omdat ze geen aansluiting hebben met de arbeidsmarkt en ondersteuning en scholing nodig hebben om dat wel te krijgen. Dat geldt met name voor lager opgeleiden. Liever thuis met bijstand, huur en zorgtoeslag, kwijtschelding van gemeentelijke belastingen, dan dat alles kwijtraken en in de armoedeval terechtkomen. Je gaat laagbetaald werk doen dat wellicht slecht voor je gezondheid is, terwijl je het leven wellicht [prima op orde had zonder dat werk net hobby’s, een gezin en wie weet vrijwilligerswerk.

Riante regelingen hoger opgeleiden

Naast de bovengenoemde regelingen en belemmeringen, komt er voor hoger opgeleiden en beter betaalden nog een belemmering bij die de arbeidsmigratie binnen Nederland tegengaat. Det geldt des te sterker voor mensen zonder de financiële druk van een eigen huis en hypotheek en zonder kinderen. Ik heb zelf te maken gehad met de WW waarvoor ik netjes jarenlang premie heb betaald. Tijdens een training kwam ik erachter dat iedereen de lange periode van ww-recht vormgeeft met van allerlei nuttige zaken, naast het zoeken naar passend werk, dat wil zeggen: binnen het eigen vakgebied. Voor hogeropgeleiden is de WW-duur naast lang, vaak ook redelijk riant. Alle tijd om naar iets leuks uit te kijken en eens even te herbezinnen wat je nu nog wilt met het tweede deel van je leven. Voor lang n\niet iedereen staat er druk op om meteen weer aan de slag te gaan: zeker niet voor iemand met een werkende partner en weinig schulden. Dan is er weinig druk om de WW in te ruilen voor werk in de kassen. En dat kan allemaal maar zo waar zijn als je tegen de 50 loopt. Natuurlijk moet de WW-duur korter om zo de druk om aan het werk te gaan te vergroten, maar nog veel belangrijker is een mentaliteitsverandering: een uitkering is geen basisinkomen maar een laatste redmiddel.

Kassen voor Polen lucratief werk

Om deze omstandigheden waarin een uitkering eerder wordt gezien als een (langdurig) tijdelijk basisinkomen dan als een noodoplossing, vecht de minister van Sociale zaken tegen windmolens. Hij wil Nederlandse werklozen de kassen insturen en zo van de Polen afkomen die hij zelf met zijn Europees gezinde medepolitici heeft binnengehaald. De Nederlandse bevolking is hiervoor nu eens niet verantwoordelijk: zij stemde de “Europese Grondwet” een paar jaar geleden nog weg. Maar de Polen laten zich niet wegsturen: Zij leren snel bij, al dan niet gesteund door een mensenrechtenadvocaat. Het is altijd nog beter in Nederland bijstand op te halen en in het voorjaar, zomer en de herfst in een tent langs de A-1 te wonen en ’s winters naar de daklozenopvang te gaan, dan met hangende pootjes naar Polen terug te gaan en helemaal niks te hebben. Zo zullen de Grieken ook denken als ze failliet zijn. Voor een Pool levert werken in de Nederlandse kassen waarschijnlijk veel meer op dan, al dan niet een baan in Polen, zeker omdat met de in Nederland verdiende Euro’s in Polen veel meer gekocht kan worden.

Kassen voor Nederlanders alleen als ongeregeld zwartwerk lonend

Kas- en seizoenswerk is voor Nederlanders alleen lonend als zwartwerk. Een Pool valt vooral onder Europese regels en brengt zijn Euro’s naar een land waar de kosten van levensonderhoud een stuk lager zijn. Een Nederlandse werkwilliger heeft te maken met knellende Nederlandse regels en kosten, waardoor het werken in de kassen niet loont. Een Nederlandse werkloze wacht der armoedeval: verliest in elk geval het recht op kwijtschelding van gemeentelijke belastingen en blijft tegelijk waarschijnlijk afhankelijk van huur- en zorgtoeslag. Want het loon moet natuurlijk wel concurrerend zijn met dat van paprikatelers in de volle (gratis) Spaanse zon. Tel uit je winst bijstandsgerechtigde. En dat doen ze ook. Laaggeschoold werk doen onder Nederlandse omstandigheden loont niet, alleen als je een Oost-Europees paspoort aanvraagt, zodat je niks te maken hebt met de armoedeval en zelfs een bijstandsuitkering lonend is. Want leuk leerzaam en inspirerend werk met uitzicht op promotie is het natuurlijk niet. Mijn moeder die inmiddels gepensioneerd is, plukte ooit appels in de Betuwe en deed dat zwart. De enige manier om dat lucratief te doen in een uitkeringssituatie, maar op zwartwerk en illegale arbeid in de tuinbouw zijn de laatste jaren de controles verscherpt. Terwijl een gezonde zwarte economie ertoe leidt dat er werk wordt gedaan dat anders zou blijven liggen, door mensen die anders kansloos zijn op de arbeidsmarkt.

Knellende regels belemmeren arbeidsmigratie Nederlanders

Ondanks dat laat de minister allerlei irreële proefballonnen op, zoals over een werkloze journalist uit Heerlen die dan maar in Apeldoorn moet gaan werken. Stel de journalist heeft een huis daar. Onverkoopbaar dankzij het feit dat de partij van de minister niks aan de hypotheekrente wil veranderen. Als hij een huurwoning heeft, lijkt het probleem op het eerste oog kleiner, maar als je arbeidscontract na een jaar niet verlengd wordt, dan ben je in het slechtste geval je Heerlense huurwoning kwijt en ga je veel meer betalen als je naar Heerlen terugwilt (de woningbouwcorporaties zijn immers verzelfstandigd en moeten nieuwe huurders marktconforme huren in rekening brengen. Voor een sociale huurwoning zal de terugkerende journalist niet in aanmerking komen, omdat Europa daarvoor een inkomensgrens van 33.000 Euro heeft gesteld (een belachelijk lage inkomensgrens gezien de hoge Nederlandse woonlasten). Allemaal maatregelen die door opeenvolgende regeringen en de EU op elkaar gestapeld zijn en arbeidsmigratie in Nederland zo goed als onmogelijk maken. Een pension in nemen in Apeldoorn? Zelf de jeugdherberg kost in Nederland al 40 Euro per dag, ook weer dankzij de torenhoge huizenprijzen, huren en hypotheken. Een vrije sectorwoning dan? Peperduur en dus dubbele lasten in Apeldoorn en in Heerlen. En ga maar eens een huurcontract aan als je een proeftijd van een maand hebt. Geen probleem als je een ministersalaris hebt, maar hoe is dat met 2300 Euro Netto per maand? En de salarisaanbiedingen voor nieuwkomers verschralen bij dit grote arbeidsaanbod in snel tempo, ervaring of niet. En zelfs als je door je proeftijd hebt bent, krijg je tegenwoordig maximaal een jaarcontract, soms met uitzicht op verlenging. En in deze sfeer willen partijen als D66 het ontslagrecht ook nog versoepelen. De werkloze journalist uit Heerlen telt zijn zegeningen en blijft zitten waar hij zit. En ik heb nog niet eens meegewogen dat hij in Heerlen een gezin zou kunnen achterlaten. Arbeidsmigratie in Nederland is alleen mogelijk voor mensen die met al deze regelingen niets te maken hebben: Polen dus. En hoe zit het dan met de arbeidsmigratie van Duitsers in eigen land? Geen idee? Wat ik wel weet is dat daar de huizenmarkt niet muurvast zit, de huizenprijzen buiten de grote steden heel redelijk zijn en ik er een pension kan vinden voor rond de 20 Euro per dag.

Geef een positieve financiële prikkel in plaats van een strafkorting

En de minister van liberale zaken Kamp, had ondertussen beter bij defensie kunnen blijven om daar werkkampen voor werkloze Polen en bijstandsgerechtigden (vroeger bijstandstrekkers geheten) op te zetten. Als oplossing voor onwilligen heeft hij een strafkorting in petto, die de gemeenten moeten uitvoeren. Als de onwilligen vervolgens de huur niet meer kunnen betalen, moeten de gemeenten natuurlijk voor noodopvang zorgen. Door al die vrijkomende sociale huurwoningen kunnen dan wel de huren dalen, zodat eindelijk de doorstroming op de huurmarkt op gang kan komen. Elk nadeel heb z’n voordeel (of was het andersom)? Laat de minister in plaats van met strafmaatregelen dreigen, een positieve prikkel geven aan werkwilligen, die tevens de armoedeval voorkomt: schaf de inkomstenbelasting op dit soort laagbetaalde arbeid af: mensen krijgen daardoor 13% netto meer in hun portemonnee, en doen tegelijk minder beroep op toeslagen. Meer mensen aan het werk, minder bureaucratie, dus minder afhandelings- en verwerkingskosten bij de belastingdienst: een win-winsituatie voor burger en overheid. Daarnaast zouden weten en regelingen door Eerste Kamer en Raad van State beter moeten worden getoetst op hun interferentie met bestaande regels. De toekomstige versoepeling van het ontslagrecht veronderstelt een toenemende arbeidsmobiliteit. Hoe verhoudt zich dit met een vrije huurmarkt en de mogelijkheden om een betaalbare huurwoning bij de nieuwe werkplek te vinden? En dit is slechts één voorbeeld. Of laat de eerste kamer een nieuwe wet pas goedkeuren als een oude regel is afgeschaft. Geen stapeling van regelingen, maar vervanging door een betere. Geen reparatiewetgeving, maar doordachte. Hoe dit moet worden vormgegeven, is aan de politiek zelf.

Tagged with →  
Share →

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Maak de som af (anti-spam): * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.